‘Energie voor varen, vliegen, rijden, vastgoed, kampementen en informatietechnologie is essentieel voor de operationele inzet en de bedrijfsvoering van Defensie’, schrijft het ministerie in de nota. Energiezekerheid wordt daarmee een directe voorwaarde voor inzetbaarheid.
De inzet past in een bredere koerswijziging. Defensie wil niet alleen groeien, maar innoveren, sneller kunnen reageren op geo-politieke en technische ontwikkelingen en ook langer zelfstandig kunnen opereren. De nota koppelt energiezekerheid aan autonoom voortzettingsvermogen.
Ook in het Nationaal Programma Ruimte voor Defensie speelt energie een rol. Dat programma werd op 19 december 2025 definitief naar de Tweede Kamer gestuurd. Defensie zocht daarin voor 57 behoeften fysieke en milieuruimte in Nederland.
De Defensienota maakt de energiekant daarvan concreter. Eigen opwekking en opslag moeten locaties robuuster maken en helpen bij netcongestie. Juist op plekken waar het elektriciteitsnet vol zit, kan energievoorziening bepalend zijn voor uitbreiding.
Energiezekerheid voorop
Energie wordt daarmee een randvoorwaarde voor de vastgoedopgave van Defensie. Het ministerie wil de jaarlijkse vastgoedrealisatie verhogen naar ongeveer 2 miljard euro. In de afgelopen jaren lag dat bedrag tussen 425 miljoen en 635 miljoen euro.
Het ministerie stelt dat stikstof en netcongestie dwingen tot prioritering. Niet alle vastgoedprojecten kunnen tegelijk worden uitgevoerd. Eigen energievoorziening moet helpen om locaties toekomstbestendiger te maken en vertraging door beperkte netcapaciteit te beperken.
Defensie wil haar vastgoed tegelijk verduurzamen. Kantoorgebouwen moeten in 2027 minimaal energielabel C hebben. In 2029 moet het vastgoed voldoen aan de energiebesparingsplicht. Voor 2050 is het doel energieneutraal en gasloos vastgoed.
Ook het brandstofgebruik moet veranderen. Defensie wil in 2030 voor 30 procent alternatieve brandstoffen inzetten. Daarnaast worden synthetische brandstoffen getest en moet materieel waar mogelijk elektrisch gaan werken. De operationele inzet blijft daarbij leidend.
Minder fossiele afhankelijkheid
De krijgsmacht wil basisvaardigheden vaker trainen in simulatoren. Dat kan brandstofgebruik beperken, terwijl militairen blijven oefenen. De nota benadrukt tegelijk dat oefenen noodzakelijk blijft om inzetbaar te zijn en het gevecht langdurig te kunnen volhouden.
Defensie wil het beheer van inzetvoorraden verbeteren en meer inzetten op hergebruik, terugwinning en afvalvermindering. Volgens de nota moet ook dat bijdragen aan het autonome voortzettingsvermogen van de krijgsmacht.
De CO2-uitstoot moet in 2030 met 55 procent zijn verminderd ten opzichte van 1990. Voor het operationele domein maakt Defensie daarbij een voorbehoud. Voor Defensievervoer moet de uitstoot in 2030 halveren ten opzichte van 2022.
De ruimteclaim blijft gevoelig. Defensie beheert meer dan 26.000 hectare aan oefenterreinen. Ruim 15.000 hectare daarvan ligt in Natura 2000-gebieden. Volgens de nota wil Defensie blijven oefenen en tegelijk maatregelen nemen om effecten op natuur te beperken.
Omdat Defensie flink wil groeien, zal dat effect hebben op de natuur. Aan de zware en medium brigades wordt een vierde gevechtsbataljon toegevoegd, de geniecapaciteit wordt versterkt en er komt onder meer een extra logistiek bataljon.
Ook start Defensie met voorbereidende werkzaamheden voor militair gebruik van Lelystad Airport, met als einddoel 2.300 sorties van jachtvliegtuigen per jaar. Defensie wil het aantal gevechtsvliegtuigen uitbreiden ‘in lijn met wat de NAVO van ons vraagt’ en de tankervloot vergroten met een extra Multi Role Tanker Transport.
Ook wil het ministerie meerdere permanente en tijdelijke vliegvelden gebruiken, zodat de luchtmacht minder voorspelbaar wordt en mensen en materieel beter beschermd zijn.
